Rechts en links botsen in Kopenhagen

Het tijdperk van opkomend populisme en racisme in Europa is aangebroken door de vluchtelingencrisis die sinds 2013 aan de gang is. Ook in het – voorheen- gelukkigste land ter wereld. Geert Wilders heeft in Nederland tijdens de afgelopen verkiezingen de zilveren medaille gewonnen, maar in Denemarken is dit al langer aan de gang. Sinds de Deense landsverkiezingen van 2015 is een rechts-conservatieve partij, de Deense volkspartij, aan de macht. Dit heeft gezorgd voor racisme, polarisatie en vooral voor haat jegens vluchtelingen. Kunnen progressieve partijen en organisaties een ommekeer teweeg brengen of zijn zij zo beperkt door de overheid en Pegida dat tolerantie en minder polarisatie geen optie meer is?

IMG_1106.jpg

Enkeltje terug naar eigen land

Op zestien kilometer van Deense hoofdstad Kopenhagen ligt de voorstad Brøndby Strand. Een zonnige, rustige plek omgegeven door bossen en een uitgestrekt kustgebied waar vluchtelingen, immigranten en Denen elkaar ontmoeten bij het winkelcentrum en het buurthuis waar ze praten over alledaagse bezigheden. “Wie heb jij bij je vandaag?” vraagt een man aan Said Mo El Idrissi, een Marokkaanse immigrant en politicus van 47 jaar. “Een journalist uit Nederland die wil zien hoe het er aan toe gaat in ons mooie Brøndby Strand.”

IMG_1029
Twee grote flats in Brøndby zijn beeldende gebouwen voor de voorstad

Op het eerste gezicht lijkt er niet zo veel aan de hand in de kustplaats. Schijn kan enorm bedriegen, want in de nacht van 14 op 15 februari werden er flyers rondgebracht die enkeltjes naar Langbortistan – Verweggistan – afbeeldden. Alleen mensen met een achternaam die niet Deens zou klinken ontvingen de flyer van de extreemrechtse politieke partij Danskernes Parti die anti-immigratie is. Said is één van de ontvangers. “Toen ik de flyer op de deurmat zag liggen, dacht ik dat deze alleen voor mij bestemd was. Ik krijg vaker met dit soort dingen te maken, omdat ik politicus ben”. El Idrissi doet mee met de gemeenteraadsverkiezingen in november aanstaande. Hij is de voorman van Radikale Venstre, dat letterlijk radicaal links betekent. “De flyer heb ik verscheurd en in de prullenbak gegooid. Ik merkte later dat veel mensen over de flyers aan het praten waren op straat en op Facebook. Het was niet zomaar iets. Het was een aanval op onze vrijheid.”

IMG_1082
Said Mo El Idrissi op zijn favoriete plek in zijn woonplaats

Terwijl Said zijn buurt vol trots laat zien vertelt hij een verhaal over zijn jeugd. Zijn vader is in 1970 naar Kopenhagen verhuisd om een betere baan te krijgen. Said was destijds één jaar oud. Twee jaar later verhuisde hij met zijn moeder, drie broers en pasgeboren zusje ook naar het verre noorden voor een gezinshereniging. “Ik heb mij altijd al een Deen gevoeld, omdat ik niet beter weet dan wonen in Denemarken. In de buurt waar wij destijds woonden waren wij de enige immigranten. Dat heeft nooit voor problemen gezorgd.” In zijn vroege jeugd heeft Said niet te maken gehad met racisme. Op de basisschool werd hij geaccepteerd door de andere kinderen. Dit veranderde toen hij de leeftijd van veertien jaar bereikte. “De eerste keer dat ik in aanraking kwam met racisme, was op school. Er werd veel slechts gepraat over vluchtelingen uit Irak en Iran. Kinderen vroegen zich af wat die mensen hier te zoeken zouden hebben en dat ze alleen maar voor problemen zouden gaan zorgen. Ik vroeg me toen sterk af of ze mij dan wel echt accepteerden. ‘Jou kennen we, dus jij bent oké. Die anderen zijn niet oké!’ was dan de reactie. Ze bedoelden dus dat ze mij kenden en dat ik daarom wel mee mocht met een potje voetbal. Dat vond ik een kromme gedachte, want er is niet eens de moeite genomen om te praten met de vluchtelingen van die tijd.”

In Brøndby Strand woont Said met zijn vrouw en drie kinderen. Nadat Said aan zijn kinderen vertelde wat er op de flyer stond, barstte ze in huilen uit. “Maar wat is ons eigen land dan, papa? Wij zijn toch hier geboren, papa?” El Idrissi kon het niet aanzien dat zelfs zijn kinderen nu worden getroffen door racisme. Als tegenbeweging organiseerde hij een demonstratie in Brøndby Strand en genereerde hij veel media-aandacht. “Dit mag niet gebeuren in een vredige buurt als Brøndby. Als politicus, immigrant, vader én buurtbewoner moest ik wel iets doen. Samen met anderen heb ik Kopenhagen en de rest van het land laten zien dat wij niet gekleineerd zullen worden en racisme niet zullen accepteren. In de politiek wil ik daar dan ook verandering in gaan brengen.”

IMG_1098
Said is geen onbekende. Hij praat met jongeren en zorgt dat zij een ‘goed en normaal’ leven leiden

In de straten van Brøndby Strand loopt alles door elkaar heen. Zwart, wit, atheïstisch en gelovig. Het Deense ministerie van immigratie en integratie heeft naar buiten gebracht dat 51% van de bewoners van Brøndby een immigratieachtergrond heeft. Er wordt op een zonnige dag door de bossen gelopen en mensen praten en lachen met elkaar. “Racisme zit geworteld in de geschiedenis van een samenleving”, stelt Said. “het vroegere nationalisme heeft ervoor gezorgd dat er nu problemen zijn met multiculturele samenlevingen. Mensen zijn het niet gewend en voelen zich bedreigd. Het mooie aan Brøndby Strand is dat er hier gepraat wordt op scholen, op straat en in ons buurthuis. Door met elkaar te praten komen mensen erachter hoe een nieuwe cultuur in elkaar zit. Je kan van anderen leren en zo in harmonie met elkaar samenleven,” aldus El Idrissi. “Nederland kan hier ook van leren. Ik ben blij dat Wilders niet aan de macht is gekomen, maar dat scheelde niet veel.”

IMG_1066
In Brøndby Strand praat en loopt alles door elkaar. Jong, oud, wit, zwart, gelovig of atheïstisch. Zonder problemen

Deense polarisatie in de kern

Nils Holtug, professor immigratie en sociologie aan de Universiteit van Kopenhagen, beaamt de stelling van Said. “Het ligt wel gecompliceerder dan alleen niet weten waar iemand mee te maken heeft en de vorming van een multiculturele samenleving. Denemarken is een land met een geschiedenis van terreurdreiging in het afgelopen decennium.” De Deense veiligheidsdienst bracht begin februari een onderzoek naar buiten waarin wordt beschreven dat het land nog steeds bedreigd wordt door terreur. Dat begon in 2005 met een satirische publicatie over de profeet Mohammed in het grootste Deense dagblad, Jyllands-Posten. Sindsdien wordt Europa bedreigd door terreurorganisaties als Al-Qaida en IS, stelt de Deense veiligheidsdienst.

Holtug zegt dat angst voor terreur voor polarisatie zorgt in de Deense hoofdstad. “Veel mensen weten niet precies wat er speelt en wie nou tegen wie vecht in deze oorlog tegen het terreur. Dat zorgt voor angst onder de mensen voor het onbekende. Niet-Westerse immigranten worden snel afgeschilderd als Moslims en terroristen. Media dragen ook bij aan de beeldvorming. Zij behandelen de slechte zaken en positieve zaken komen weinig aan het daglicht in de bekendere media. Dit zorgt voor polarisatie in Kopenhagen. Ik ben het met Said eens dat er meer gepraat moet worden onderling om te weten waar er mee wordt samengeleefd.”

De polarisatie is te zien aan verschillende groeperingen in de hoofdstad van Denemarken. Aan de ene kant staat Welcome to Denmark, een organisatie gerund door tien vrijwilligers met af en toe hulp van anderen, en aan de andere kant staat For Frihed, de Deense tak van Pegida die gerund wordt door meer dan 50 vrijwilligers.

Progressieve bewustmaking

Denemarken is een stad van demonstraties en protesten. Zeker als het gaat om immigratie en vluchtelingen. Door weer en wind staat Welcome to Denmark buiten met spandoeken waarop te lezen staat dat vluchtelingen welkom zijn in het land. Ook al regent het flink, met tien mensen staan zij rondom een thermoskan vol met koffie te lachen en praten. Sommigen met een sigaretje in de hand. Bodil Garde is één van die vrijwilligers. “Onze missie is om de mensen van Kopenhagen en daarbuiten bewust te maken van de gebeurtenissen rondom vluchtelingen en immigranten.” Er wordt voor het Hooggerechtshof van Denemarken geprotesteerd tegen een zaak die al twee jaar loopt. “Drie vrouwen van ons hebben in 2015 vluchtelingen geholpen om naar Zweden te komen. Ze liepen over treinsporen en snelwegen. Nu worden ze verdacht van mensensmokkel, terwijl ze iets goeds wilden doen voor deze mensen die duidelijk hulp nodig hadden,” aldus Garde.

welcometodenmark

Denemarken is aangesloten bij de Verenigde Naties en volgt daarom ook die regelgeving omtrent immigratie op. Dat wil zeggen dat het land asiel moet bieden aan vluchtelingen en asielzoekers die op zoek zijn naar bescherming. Asielzoekers die na procedure niet voor vluchteling worden aangezien, kunnen in aanmerking komen voor tijdelijke bescherming door de Deense overheid, maar op den duur moeten deze personen wel terug naar land van herkomst. Eind januari 2016 is er in Denemarken een nieuwe immigratiewet aangenomen. Die wet zegt dat vluchtelingen en immigranten uit niet-Westerse landen in het bezit mogen zijn van spullen met een totale maximale waarde van duizend euro. De rest moet worden ingeleverd bij de autoriteiten. De overheid zou met de opbrengst onderdak kunnen bekostigen voor vluchtelingen en immigranten. Dit doen ze om het zo onaantrekkelijk mogelijk te maken om naar Denemarken te vluchten en daarmee vluchtelingen weg te houden.

Welcome to Denmark is een organisatie die zich inzet voor verandering in de politiek en verhalen van vluchtelingen aan het daglicht brengt. Ze laten ook weten hoe het Deense beleid inwerkt op de humaniteit van vluchtelingen en immigranten. “We geloven dat organisaties als deze een verandering kunnen maken in de samenleving. De regering is gekozen en daar is op dit moment niets aan te doen door het volk. De gemeenschap van Kopenhagen moet veranderen voordat er daadwerkelijk politieke stappen kunnen worden ondernomen,” aldus Bodil Garde. De organisatie is zich ervan bewust dat het om een kwestie van de langetermijn gaat. “We zien wel verandering in Kopenhagen door onze acties. Als we met mensen praten op straat of op sociale media, zien we een vooruitgang in tolerantie en begrip voor vluchtelingen en immigranten ten opzichte van toen we begonnen twee jaar geleden,” legt Bodil vol trots uit. “We proberen mensen te laten zien dat er gevlucht wordt voor een reden door specifieke voorbeelden te laten zien. Niet dat iedere vluchteling hetzelfde is, zoals dat voor het beleid wel geldt, maar dat het niet om gelukszoekers gaat zoals velen denken. Het zijn mensen die moeten vluchten voor oorlog en zo snel mogelijk terug willen naar huis als het weer veilig is,” aldus Bodil Garde. “Kopenhagen verandert zeker door positieve groeperingen als de onze, maar er is ook altijd een andere kant aan. Die tweestrijd blijft altijd. Sommigen stemmen links en anderen stemmen weer rechts. Daar is niets aan te veranderen. Meer dan dit kunnen we niet doen, maar we blijven volhouden en proberen immigranten en vluchtelingen een eerlijke kans tot integratie te geven.” Bodil loopt terug naar de groep en gaat verder met flyers uitdelen over de organisatie aan voorbijgangers.

welcome2
Tijdens progressieve demonstraties is er altijd tijd voor een babbel, sigaret en kop koffie voor de tien vrijwilligers

Conservatieve haat ‘voor de vrijheid’

Kopenhagen zou, zoals eerder vermeld, niets zijn zonder demonstraties. De extreemrechtse groepering For Frihed, een tak van de Pegida-beweging, eist op een zonnige zaterdag de aandacht op door met Deense vlaggen door de straten te marcheren en de Islam voor een ideologie met een gestoorde manier van denken uit te maken met verheven stemmen. Ongeveer vijftig mensen hebben zich verzameld op Kongens Nytorv, een kenmerkend plein voor de hoofdstad. Omgeven door politie-eenheden wordt er een minuut stilte gehouden voor de terroristische aanslag in Londen van eind maart. Al snel wordt er geroepen dat de Islamisering van het Westen moet stoppen en dat alle grenzen moeten worden gesloten. “Wij zijn trots op onze Britse vrienden die uit de Europese Unie durven te treden. Nu de rest nog,” zegt Tania Groth door een megafoon. Zij is de woordvoerster van For Frihed, dat letterlijk voor vrijheid betekent. “For Frihed moet niet verward worden met vrijheid voor iedereen. In onze ogen zijn alleen mensen uit de beschaafde Westerse wereld die voldoen aan onze normen en waarden bevoegd om in vrijheid te leven. Al het andere kwaad moet worden opgesloten en uitgezet,” vertelt de trotse neonazi. Elke eerste zaterdag van de maand wordt er in Kopenhagen een demonstratie georganiseerd door For Frihed.

Terwijl er in de straten wordt gejoeld en geschreeuwd dat de Islam de aardbol moet verlaten, wordt een vrouw met hoofddoek en kinderwagen getroost door een omstander. “Ik barstte in huilen uit toen ze langsliepen. De grote vraag die in m’n hoofd rondspookt is of mijn kinderen ooit een normaal leven kunnen hebben zonder bedreigingen als deze,” aldus Fatima Ouchen, een oorlogsvluchteling uit Irak. For Frihed wilde verder niet reageren op de kwestie rondom immigratie, vluchtelingen en progressieve bewegingen in Kopenhagen. In plaats daarvan zongen zij liever ‘Freedom!’ van George Michael – de zanger die een tijd een vriend heeft gehad die Moslim is – en schreeuwden dat de Islam uitgeroeid moet worden.

Volgens Nils Holtug is de haat tegen vluchtelingen en immigranten van niet-Westerse afkomst slechts een fase. De toekomst zal dat moeten laten blijken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s